De koningsgek

Een ‘pias van het royalisme’, een ‘koningsgek’. Zo werd de excentrieke conservatief Frederik baron van Hogendorp door zijn vijanden genoemd.Meer dan wie ook in negentiende-eeuws Nederland wist de‘koningsgek’ zich door afkomst en traditie nauw met de monarchie verbonden. Hij was een kleinzoon van Gijsbert Karel graaf van Hogendorp en van Leopold graaf van Limburg Stirum,…

Vitale beroepen

Twee jaar geleden verscheen het spraakmakende boek Bullshitjobs: a theory van de Amerikaanse antropoloog en activist David Graeber. Uitgangspunt van Graebers boek is John Maynard Keynes’ voorspelling uit 1930 dat de ontwikkeling van de techniek voor het einde van de eeuw een vijftienurige werkweek mogelijk zou maken. Dat die voorspelling niet uitkwam, is volgens Graeber…

Epitaaf voor een gravenkrabber

Afgezien van Otto Schutte, die enkele keren in Het Bureau van J.J. Voskuil figureert, ken ik maar één genealoog die het tot romanfiguur heeft weten te schoppen: Paul Constant Bloys van Treslong Prins (1873-1940), adjunct-landsarchivaris van Nederlands-Indië. Onder de naam mr. W.H. van der Bie Vuegen voert Eddy du Perron hem heel even op in…

Vader en zoon

Vader en zoon waren ze, Arien en Gijsbert van Rijckhuijsen. De vader leefde van 1671 tot 1750 en was een boer in het Betuwse dorp Herwijnen. De zoon werd geboren in 1707 en vertrok als jongeman naar Leiden, waar hij eerst zijn geld probeerde te verdienen als lijfknecht en later als stadsbode. Beiden hielden ze…

Fascinaties van een polemist

‘Er zijn goede redenen om je verre te houden van polemiek’, raadde Arnon Grunberg ooit jonge schrijvers aan. ‘Niet polemiseren. Niet reageren. De mensen hebben geen idee waarop je reageert.’ Maar tegelijkertijd waarschuwde hij dat achter onwil tot polemiek malaise schuilgaat. Wie wel eens een recent genealogisch tijdschrift doorbladert, ziet zelden een spoor van een…

Genealogie is ordening

Mocht de geschiedenis van de genealogiebeoefening in Nederland ooit nog eens worden geboekstaafd, dan krijgt Willem Anne baron van Spaen La Lecq (1750-1817) daar vast een eigen plekje in. De hele negentiende eeuw genoot hij een grote reputatie als geschiedvorser en genealoog. Ook nu nog bestuderen en waarderen de echte kenners zijn geslachtsregisters van adellijke…

Parenteeltypen

Rond 1900 had de genealogiebeoefening in academische kringen een ronduit slechte naam. De redactie van tijdschrift De Navorscher klaagde in 1908 zelfs over de minachting, waarmee het wetenschappelijke publiek zich van de genealogie afwendde. Toch was er ook een ontwikkeling gaande die de oudeherendiscipline nieuw aanzien leek te kunnen gaan geven. Onder invloed van de…

Drie ezelskoppen en een halve adelaar

Op 2 februari 1833 behaagde het Koning Willem I om de officier Hybe Everdes de Boer (1773-1838) te verheffen in de adelstand vanwege zijn voorbeeldige optreden tijdens de belegering van de Citadel in Antwerpen. De Citadel, een van de laatste Nederlandse steunpunten tegen de opstandige Belgen, was enkele maanden eerder ingenomen door een Frans expeditieleger….

Geslachtskunde voor vrouwen

Uit een onlangs verschenen studie blijkt dat in de Verenigde Staten tegenwoordig meer dan de helft van de genealogen vrouw is. Een verrassende uitkomst, want in Nederland geldt genealogie tot op zekere hoogte nog altijd als een mannenbolwerk – tot aan de Tweede Wereldoorlog zelfs als een echt herenbolwerk, waarin bijna alles draaide om patrilineaire afstamming…

Levensrampen

Aan het einde van de negentiende eeuw zullen weinig Nederlandse genealogen bekender zijn geweest dan Antonie Abraham Vorsterman van Oyen (1845-1912). Van Oyen stond aan het hoofd van een bureau dat een naar statusbevestiging hunkerende clientèle fraaie familiewapens en stambomen verschafte en hij schreef enkele standaardwerken die ook nu nog worden geraadpleegd. Toch was Van Oyens…